Aşı bulunsa da pandemi hemen yok olmaz

Prof. Dr. Tayfun Uzbay, “Pandemi bıçak üzere kesilip çabucak birkaç ay içinde yok olup gitmez. Fakat işe fayda tesirli bir aşının ortaya çıkması durumunda öncelikle denetim altına alınması çok kolaylaşır” dedi.

Üsküdar Üniversitesi Tıp Fakültesi Dahili Tıp Bilimleri Kısmı Lideri, Rektör Danışmanı, NPFUAM Müdürü Prof. Dr. Tayfun Uzbay, Covid-19 aşısı ile ilgili hem ülkemizde hem de dünyada yürütülen çalışmaların umut verici olduğunu söyledi.

 

Düşmanı tanımak, strateji geliştirmeyi kolaylaştırıyor

Prof. Dr. Tayfun Uzbay, aşı çalışmalarının uzun bir müddettir devam ettiğini belirterek “Bu tip virüsler için daha evvel de aşı çalışmaları yürütülüyordu. Ayrıyeten dünyanın bu türlü bir virüs pandemisine yönelik öngörüsü ve hazırlığı da vardı (bazıları maalesef bunu komplo teorileri ile birleştirdi). Kısaca dünyada bu tip bir virüs enfeksiyonuna karşı aşı teknolojisi konusunda esasen uygun bir altyapı ve gelişmiş teknoloji vardı. Covid-19 kısa müddette teşhis edildi ve tüm özellikleri ortaya kondu. Düşmanı tanıyorsanız ona karşı strateji geliştirmeniz çok kolaydır. Münasebetiyle aşı çalışmalarının bir yıl içinde bulunduğumuz noktaya gelmesi olağan ve beklenen bir durum. Ben esasen pandeminin başlangıcında da verdiğim birçok mülakatta aşının aşağı üst bu tarihlerde hazır olma ihtimalinin yüksekliğinden kelam etmiştim. Aşıların şu anda kullanıma girmek üzere olmalarını pandeminin denetimi açısından epeyce umut verici buluyorum” dedi.

 

Aşı çalışmaları, çeşitli faz etaplarından oluşuyor

Bir aşının bilimsel olarak kabul edilebilmesi için gereken müddetin sabit değil, değişken olduğunu kaydeden Prof. Dr. Tayfun Uzbay, aşı çalışmalarının genel sürecine ait şu değerlendirmelerde bulundu:

“Bu müddet sabit değil değişkendir. Hastalığı yapan mikroorganizmaya ve ona karşı geliştireceğiniz teknolojik alt yapının ne kadar hazır olduğuna nazaran değişir. Bununla birlikte hangi strateji ile aşı üretirseniz üretin kesinlikle geçmeniz gereken kimi evreler vardır. Aşıya giden yol evvel virüsün izolasyonu ve sonrasında in vitro (vücut dışı) ve in vivo (yaşayan canlı üzerinde) hayvan çalışmaları ile başlar. Bunlara klinik öncesi periyot de diyebiliriz. Aşı adayının öncelikle deney hayvanlarında rastgele bir dikkat alımlı yan etki yahut tepki oluşturmaksızın güzel bir koruyuculuk sağladığının görülmesi gerekir. Bunu sağlamış ise klinik evre dediğimiz beşerle ilgili çalışmalar başlar. Bu da denenen kişi sayısının giderek arttığı ve sonunda farklı bölge ve merkezlerdeki daha geniş bir insan popülasyonunda koruyuculuk kapasitesinin tespit edildiği çeşitli faz etaplarından oluşur.”

 

Dünyada yaygın kullanıma geçilebilir

Şu anda dünyada çok konuşulan birkaç aşının bu süreçleri muvaffakiyet ile tamamlamış göründüğünü belirten Prof. Dr. Tayfun Uzbay, “Bundan sonraki etaplarda ruhsat alarak insanlarda yaygın kullanıma geçilebilir. Şu ana kadar Rusya Sıhhat Bakanlığı kendi ürettikleri bir aşıya ruhsat verdi ve Rusya’da kullanılıyor. Bilhassa çift-kör denetimli dediğimiz emniyetli bir metot ile fazla sayıda denekte %90 üzere koruyuculuk oranlarına ulaşılması sevindirici ve umut verici” dedi.

 

Türkiye’deki aşı çalışmaları da umut veriyor

Türkiye’deki aşı çalışmalarına da değinen Prof. Dr. Tayfun Uzbay, şunları söyledi:

“Türkiye şu anda ruhsat almak üzere olan aşıların yaklaşık 6 ay ile 1 yıl kadar gerisinde. TÜBİTAK aşı üzerinde çalışan kümeleri bir çatı altında topladı. Bu süreci hızlandırabilir. Lakin Türkiye’nin birkaç aylık bir müddette kendi aşısını onaylayarak Rusya’daki üzere yaygın bir kullanıma sokabilmesi güç görünüyor. Bununla birlikte, şu anda en umut verici olan aşı projelerin Faz III dediğimiz kademesine Türkiye de bildiğim kadarı ile Hacettepe ve İstanbul Üniversiteleri ile dâhil oldu. Bu bizim piyasaya çıkan aşıyı kolay ve ucuz teminimiz için bir avantaj sağlayabilir. Birinci etapta yaygın bir aşılama için kâfi doz temin edilemeyebilir. Bu süreçte başta sıhhat çalışanı, polis, asker üzere kritik vazife yapanlar ve kimi yüksek riskli bireylere uygulanabilir. Bilhassa sıhhat çalışanının korunması çok kıymetli. Halka yaygın uygulamanın biraz daha vakit alacağını düşünüyorum. Bu büsbütün üretilecek doz ölçüsüne ve size hangi şartlarda sunulacağına bağlı. Kâfi doz olsa bile fiyatın yüksekliği de kısıtlayıcı olabilir lakin ben fiyatın yüksek tutulacağını sanmıyorum.”

 

Pandemi çabucak yok olmaz

Covid-19 aşısının bulunması halinde şayet tesirli ise salgının denetim altına alınmasının kolaylaşabileceğini kaydeden Prof. Dr. Tayfun Uzbay, “Pandemi bıçak üzere kesilip çabucak birkaç ay içinde yok olup gitmez. Lakin işe fayda tesirli bir aşının ortaya çıkması durumunda öncelikle denetim altına alınması çok kolaylaşır. Kâfi dozun temini ve yaygın aşılama, burada tesirli faktör olur. Aşı ne kadar uzun muhafaza sağlıyorsa ve ne kadar çok sayıda beşere uygulanabilirse pandeminin ortadan kalkış müddeti de o kadar kısa olur. Şu anda kesin bir müddet vermek güç” diye konuştu.

 

Aşı terslerinin birçok da Covid-19 aşısı yaptıracaktır

Covid-19 sürecinde aşı terslerinin sessizliğe büründüklerini belirten Prof. Dr. Tayfun Uzbay, “Covid-19’da aşı terslerinin sesi soluğu kesildi. Çok reaksiyon çekeceklerini biliyorlar. Tesirli bir aşı ortaya çıktığında bunların birçoklarının da kesinlikle aşılarını yaptırıp pandemi geçtikten sonra faaliyetlerini tekrar sürdüreceklerini düşünüyorum. Aşı aykırılığı farklı kaynaklardan besleniyor. Bunu kullanıp tanınan olmaya çalışan bilimciler de var maalesef. Olan bilgisiz insanlara oluyor” dedi.

Hibya Haber Ajansı

%d blogcu bunu beğendi: