Akıllı lensler gerçekten akıllı mı?

Bu hedefle bir müddettir kullanıma sunulan üç odaklı merceklere halk ortasında “akıllı lens“ deniliyor. Gerçek ismi “Trifokal Lens” olan bu merceklerin popülaritesi giderek artıyor. Türk göz tabiplerini temsil eden Türk Oftalmoloji Derneği Lideri Prof. Dr. İzzet Can, bu merceklerin hayli gelişmiş lakin düşünülen manada akıllı olmadığına dikkat çekti. Temel gayenin gözlükten kurtarmak olduğunu söyleyen Can, akıllı merceklerle ilgili merak edilen çeşitli sorulara açıklık getirdi.

Akıllı lens nedir?

Akıllı diye bahsedilen lenslerin gerçek ismi “trifokal lenslerdir” yani üç odaklı lensler. Bu lensler, katarakt ameliyatı ile göze takılır ve gözün yakın (35-45 cm), orta (60-80 cm) ve uzak (5 metre ve ötesi) aralıkları hastanın gözlük takmasına gerek olmadan görmesini sağlar. Özetle, kişiyi gözlükten bağımsız kılma hedefini taşırlar.

Akıllı lens ile hangi göz kusurları tedavi edilmektedir?

Trifokal lensler, üç temel durumu düzeltmektedirler: 1) Katarakt; 2) Presbiyopi yani yaşa bağlı yakını görememe; 3) Gerektiğinde astigmatizma.

Temelinde, tek odaklı olsun, çok odaklı olsun, tüm göz içi lensler, gözün içine ışığın girip sağlıklı imaj oluşmasını engelleyen katarakt hastalığının tedavisini sağlar. Katarakt ameliyatı, kesifleşen ve artık ışığı göz içine geçirmeyen lens organımızın yapay bir mercekle değiştirilip bahsedilen sorunun ortadan kaldırılmasına fayda.

Göze ameliyat sırasında takılan yapay mercek, şeffaflığı tekrar sağlamaktan diğer fonksiyonlara de sahip olabilir. Bu fonksiyonları sağlamak için uzak odağına ilaveten, yakın ve orta araya yönelik odaklar merceğe ek edilmiş ise gözlüksüz olarak yalnızca uzak görme değil, yakın ve orta ara görmeler de elde edilmiş olur.

Bu lensler niye akıllı olarak adlandırılmaktadırlar?

Aslında tıbbi terminolojide “akıllı lens” diye bir isimlendirme yoktur. Bu isimlendirme ne yazık ki bir pazarlama metodu olarak ortaya atılmış, fakat kabul etmek gerekir ki ziyadesiyle başarılı olmuştur. Temelinde “akıllı” sözünün kullanımı değişen şartlar karşısında tabiatıyla düzenleme yapan, o koşullara nazaran kendini ayarlayan manasına gelmektedir. Halbuki göz içine takılan bu lenslerin aralığa nazaran ahenk yapma özelliği yoktur, yani fizikî özellikleri duruma nazaran değişmemektedir. Yalnızca üç farklı odak için ışığı bölmektedirler.

Türk Oftalmoloji Derneği (TOD) olarak akıllı lensin ne olup ne olmadığının kamuoyunca hakikat anlaşılması şartı ile isimlendirmeye bir itirazımız yoktur. Burada sorun, ticarileşen tıp hizmetleri içinde bunun gerçek olmayan bilgilerle hastalara tanıtılıyor olmasıdır. Örneğin ‘gözüme akıllı lens taktırdım’ diyen bir hastanın gerçekte katarakt ameliyatı olduğunu bilmediğini, kontakt lens üzere güya basitçe takılıp çıkartılan bir şeyi gözüne taktırdığını zannettiğini gördük. Bu cins örneklerin yaşanmaması ve hastaların yanlışsız bilgilendirilmesi gerekiyor.

Lensler herkese uygulanabilmekte midir?

Bu ameliyat presbiyopi çağı olan 45 yaş sonrasında gerçekleştirilmelidir. En ülkü yaş kümesi 55-70 olarak söylenebilir. Lakin genç yaşta travma yahut hastalık üzere sebeplerle lens organının alınmış olması ya da gençlik kataraktları üzere durumlarda bu lensler genç yaşta da kullanılabilir.

Merceklerin kullanılmasına yönelik düzgün planlanarak yapılacak ameliyat hazırlığı, tahminen de ameliyatın kendisinden çok daha değerlidir. Bu mercekler herkes için uygun olmayabilir. Hastaların ömür biçimleri hekim tarafından kesinlikle sorgulanmalıdır. Trifokal mercekler az da olsa kontrast kaybı yaratmaktadır. Münasebetiyle hastanın, görsel ayrıntıyla uğraşılan bir meslek kümesine mensup olmaması gerekir. Ya da ağır olarak gece otomobil kullanan biri için de uygun olmayabilir. Zira bu ameliyatlar sonrası yaklaşık on hastadan birinde ışıkların uzaması biçiminde huzursuz edici görünümler ortaya çıkabilmekte ve bu sorun aylarca devam edebilmektedir.

Kaç çeşit akıllı lens vardır?

Gözlüksüz uzak, orta ve yakın görme sağlamaya yönelik lensleri iki temel alt kümede anlatabiliriz. 1) Trifokal lensler; 2) Odak derinliğini artıran lensler (EDOF). Bu lenslerden trifokal olanları, görsel açıdan daha başarılı lakin yan tesirleri daha fazla olanlar iken, EDOF lensleri yan tesirleri daha az fakat bilhassa yakın görmede yetersiz kalabilen lenslerdir.

Ameliyat ve tedavi süreci nasıl ilerlemektedir?

Ameliyat öncesi hazırlık ve hastanın bilgilendirilmesi süreci olağan bir katarakt ameliyatı hazırlığından daha uzun süren ek testler gerektirmektedir. Lakin ameliyatın kendisinin klâsik bir fakoemulsifikasyon ameliyatından farkı yoktur. Ameliyat sonrasında da 2-3 haftalık göz damlaları ile tedavi süreci klasik ameliyatlardaki üzere sürdürülmektedir.

Akıllı lenslerin yan tesirleri var mıdır?

Öncelikle dünya ölçeğinde katarakt ameliyatları yüzde 1,5 oranında komplikasyonlarla karşılaşılan ameliyatlardır. Ameliyat müddetinin kısa olması ekseriyetle hastaların bu ameliyatı ayaküstü, kolay ve değersiz bir ameliyat üzere algılamalarına yol açmaktadır. Meğer fakoemulsifikasyon ameliyatı, hekim açısından öğrenilmesi ve geliştirilmesi büyük eforlar gerektiren, tecrübe isteyen epey sıkıntı bir ameliyattır.

Tüm bunlara ilaveten üç odaklı lenslere mahsus problemler da vardır. Bunların en başında disfotopsi denen, ışıklar etrafında halkalar görme, kamaşma ya da yıldız biçimli ışık uzamaları yaratan sıkıntılar gelir. Ayrıyeten ameliyat sonrası vakit zaman geriye kalan kırma kusuru nedeni ile hastaların gözlük takmaları ya da bu ekstra kusur için lazerle ameliyat olmaları gerekebilir.

 

Türk Oftalmoloji Derneği olarak bu lenslerin kullanımını tavsiye ediyor musunuz?

Şayet ki ameliyat öncesi değerlendirmeler yanlışsız yapılır, hastaya nazaran hakikat lens seçilir ve güzel bir ameliyat yapılırsa bu lenslerin kullanımı, kataraktla birlikte presbiyopi tedavisi de sağladıkları için natürel ki fonksiyonel ve inançlı tedavi formülleridir. Bu lenslerle ilgili, her gün yenisi eklenen teknik ve teknolojik gelişmeler olmaktadır ve çok uzun olmayan bir süreçte bütün katarakt ameliyatlarının bu türlü çok fonksiyonlu lenslerle gerçekleştirileceğini iddia etmek de güç değildir.

Hibya Haber Ajansı

%d blogcu bunu beğendi: